รางวัล Good Design Award
Good Design Award รางวัลที่ไม่ใช่แค่การประกวดความสวยงามแต่เป็นการบ่งบอกว่าสิ่งนี้สมควรที่จะมีอยู่ในโลกต่อไปเพื่อทำให้ชีวิตคนดีขึ้น (บทความนี้มี 10 ข้อครับ)
1. ความ “ญี่ปุ่น” ที่ผมชื่นชมก็คือก็คือเรื่องของวิธีคิดครับ เป็นประเทศที่มีความละเอียด รอบคอบ และให้ความสำคัญกับคุณภาพ ซึ่งจุดเด่นที่เห็นกันก็คือเรื่องของ Design หรือ การออกแบบนั่นเอง ที่ญี่ปุ่นจะมีรางวัลที่ชื่อว่า Good Design Award หรือคนในวงการเรียกว่า “G Mark” ที่เห็นเป็นสัญลักษณ์ G สีแดง เรื่องราวภูมิหลังของรางวัลนี้น่าสนใจและต้องย้อนไปตั้งแต่ ค.ศ.1957 เลยครับ
2. ช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ญี่ปุ่นจำเป็นต้องเร่งฟื้นฟูประเทศด้วยการส่งออกสินค้าไปทั่วโลก แต่ก็มักถูกมองว่าสินค้าเหล่านั้น “ก๊อปปี้” ดีไซน์ประเทศตะวันตกมา กระทรวงการค้าระหว่างประเทศของญี่ปุ่นฯ ในขณะนั้นจึงเริ่มระบบ “Good Design Selection System” ขึ้นมาเพื่อสร้างมาตรฐานให้ผู้ผลิตญี่ปุ่นคิดค้นดีไซน์ของตัวเองแทนการลอกเลียนแบบ และเป็นประกาศแก่โลกว่าสินค้าญี่ปุ่นมีคุณภาพและดีไซน์ที่ยอดเยี่ยม
3. และไม่น่าเชื่อว่าตั้งแต่ก่อตั้งรางวัลนี้มา ก็มีการจัดต่อเนื่องมาประจำทุกปีโดยไม่เคยเว้นว่างเลย จนเข้าสู่ปีที่ 69 ในปีนี้ จากจุดเริ่มต้นโดยหน่วยงานรัฐ ส่งผ่านสู่หน่วยงานเอกชนที่ไม่แสวงหากำไรอย่าง Japan Institute of Design Promotion เป็นผู้ดูแลจวบจนปัจจุบัน และไม่ได้หยุดแค่สิ่งของ แต่ยังให้รางวัลกับการบริการและโครงการเพื่อสังคมด้วย ทำให้รางวัลนี้สะท้อนเรื่องการใช้ดีไซน์แก้ปัญหาชีวิตอย่างแท้จริง
4. ผู้ออกแบบโลโก้ G Mark ที่ใช้มาจนปัจจุบันก็คือคุณ Yusaku Kamekura กราฟฟิคดีไซน์เนอร์ระดับตำนานของญี่ปุ่นผู้ออกแบบโลโก้ Tokyo Olympics 1964 นั่นเองครับ
5. เกณฑ์การตัดสินของรางวัลนี้เหนือกว่าความสวยงาม เพราะมี 4 หัวใจหลัก คือ
- Human Perspective : ใช้งานง่าย ปลอดภัย และเข้าใจผู้ใช้หรือไม่
- Industrial Perspective : ใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ๆ มาแก้ปัญหาได้ดีแค่ไหน
- Social Perspective : ช่วยสร้างสังคมที่ดีขึ้นและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมหรือไม่
- Time Perspective : เป็นงานที่ยั่งยืนและมีคุณค่าในระยะยาวรึเปล่า
6. แต่ละปีก็จะมีผลงานส่งเข้าประกวดหลายพันชิ้นจากทั่วโลก โดยมีระดับรางวัลคือ
- Good Design Award (G Mark) เป็นมาตรฐานที่ยืนยันว่า ผลงานที่ได้ผ่านเกณฑ์การออกแบบที่ดีครบทุกมิติ ไม่ว่าจะความสวยงาม การใช้งาน และความปลอดภัย ควรค่าแก่การเลือกใช้ในชีวิตประจำวัน
- Good Design Best 100 คัดเลือกเหลือ 100 ชิ้นที่โดดเด่นที่สุด
- Good Design Gold Award และ Good Focus Award
- Good Design Grand Award เป็นรางวัล 1 เดียวที่ได้รับคะแนนโหวตสูงสุดถือเป็นที่สุดแห่งปี เปรียบเสมือนตัวแทนของจิตวิญญาณและค่านิยมของโลกที่ทุกคนควรศึกษาและยกย่อง
7. ผู้ได้รับรางวัล Good Design Grand Award ประจำปี 2025 ได้แก่ โครงการบ้านพักชั่วคราวสำหรับผู้ประสบภัยแผ่นดินไหวคาบสมุทรโนโตะ (Temporary Housing for the Noto Peninsula Earthquarke) ครับ โดยสถาปนิกระดับโลก Shigeru Ban ร่วมกับเครือข่าย Voluntary Architects’ Network พลิกโฉมบ้านพักเพื่อผู้ประสบภัยที่จำต้องอยู่เป็นการชั่วคราว ให้มีคุณภาพและสามารถอยู่ได้ถาวร ปลอดภัยเหมือนบ้านจริงๆ เมื่อบ้านดี สภาพจิตใจก็จะได้รับการเยียวยาไปด้วย
8. บ้านนี้สร้างอย่างรวดเร็วและง่ายโดยไม่ต้องใช้ช่างฝีมือ เพราะใช้เทคนิคการเชื่อมต่อด้วย “สลักไม้” แทนตะปูเหล็ก สามารถระดมคนและอาสามสมัครมาประกอบกันได้ง่ายและรวดเร็ว ซึ่งสำคัญมากสำหรับสภาวะหลังเกิดภัยพิบัติ คณะกรรมการที่ตัดสินมอบรางวัล Grand Award ให้ด้วยเหตุผลที่ว่า “ดีไซน์ที่แท้จริงต้องช่วยเหลือผู้คนในยามที่ลำบากที่สุด” เป็นการยึดเอาความสุขและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์เป็นที่ตั้ง สุดยอดจริงๆ
9. แถมท้าย ปีนี้คอนโดของ AP ตัวแทนจากไทยได้รับรางวัล Good Design Award (G Mark) ด้วยครับ ได้พร้อมกัน 2 ที่เลย คือ Rhythm Ekkamai Estate ที่ได้รับรางวัลจากการออกแบบเพื่อรักษาต้นไม้เก่าแก่กว่า 60 ปีที่อยู่ในพื้นที่เดิมแทนที่จะตัดออกเพื่อเพิ่มพื้นที่ก่อสร้าง ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่มีอะไรมาทดแทนได้ และ Life Sathorn Sierra ก็ได้รางวัลจากการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนพื้นที่สีเขียวในเมืองใหญ่ได้เป็นอย่างดี ตัวผมยังจำความประทับใจแรกตอนได้เข้าไปดูโครงการที่เอกมัยได้ เป็นวิธีคิดของโครงการที่ไม่เหมือนโครงอื่นของ AP เลยจริงๆ
10. เชื่อมั้ยครับว่ามีสินค้าบางอย่างที่ออกแบบมาตั้งแต่ 60 กว่าปีก่อน ทุกวันนี้ก็ยังมีหน้าตาเหมือนเดิมไม่มีเปลี่ยนและเรารู้จักกันดีด้วยนั่นก็คือ โชยุขวดฝาแดงของ Kikkoman นั่นเองครับ จนได้รับ Good Design เมื่อปี 1993 หลังจากผ่านมาอีกหลายสิบปี เวลาก็พิสูจน์แล้วว่างานดีไซน์ของคุณ Kenji Ekuan นั้นร่วมสมัยจนได้รับรางวัลพิเศษ ดีไซน์อมตะ (Logn Life Design Award) เพิ่มด้วยเหตุผลที่ว่า ขวดโชยุนี้ไม่ได้เป็นแค่บรรจุภัณฑ์ แต่เป็น “โครงสร้างพื้นฐานของวัฒนธรรมอาหารญี่ปุ่น” ที่คนทั่วโลกยอมรับ และเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของการออกแบบที่ “ไม่ต้องเปลี่ยนแปลงอะไรเลยก็ยังสมบูรณ์แบบ” ครับ
นี่คือส่วนหนึ่งความญี่ปุ่นที่ปุ่นที่ผมชอบ แล้วเพื่อนๆ ชอบงานดีไซน์อะไรของเค้าบ้าง แชร์กันได้นะครับ
เป็นบ้านผู้ประสบภัยที่ฮีลใจมาก
ภาพทั้งหมดขอขอบคุณที่มาจาก https://shigerubanarchitects.com/ ครับ
Rhythm Ekkamai Estate โดดเด่นเรื่องการอนุรักษ์ต้นไม้เก่าแก่อายุ 60 ปี และเปลี่ยนให้เป็นพื้นที่ส่วนกลางที่ยั่งยืน
LIFE Sathorn Sierra: กับคอนเซปต์ “LIVING TERRAIN” ที่ออกแบบพื้นที่ส่วนกลางแบบไล่ระดับ ให้คนกับธรรมชาติอยู่ร่วมกันกลางเมืองได้อย่างลงตัว
ขวดนี้เห็นปุ๊บก็รู้ปั๊บ
